Słówka miejsca i czasu
Poznasz najważniejsze przysłówki: ici, là-bas, depuis, jusqu’à, avant, après, parfois, toujours, déjà, encore — to spoiwo, które łączy wydarzenia w czasie i przestrzeni.
1 Mapa ściągi
- środek — w. 66-77, lewa kolumnaici, là-bas, trop, moins, plus, juste, toujours, depuis, jusqu’à, avant, après, midi, minuit, maintenant
- środek — w. 66-77, prawa kolumnaassez, enfin, parfois, aussi, donc, rien, mal, entre, parmi, seul, vers, ainsi
- prawo — w. 38-42panel PRZYSŁÓWKI — jak je tworzymy z przymiotnika (na -ment)
2 Intuicja
Wyobraź sobie zdanie jak szkielet: ktoś coś robi. Same czasowniki to jeszcze za mało — żeby zdanie ożyło, musisz powiedzieć kiedy i gdzie. Po polsku mamy „tutaj, tam, zawsze, czasem, przed, po, od” — i po francusku jest dokładnie to samo, tylko innymi słowami. To są małe klocki, które wkleja się w gotowe zdanie i nic się w nim nie zmienia — nie odmieniają się.
Najtrudniejsze jest dla Polaka depuis — to jak nasze „od” w sensie czasu („od trzech lat”). Z kolei jusqu’à to „aż do”. Te dwa słówka to jak dwa końce odcinka czasu: depuis = początek, jusqu’à = koniec.
3 Dialog
Anna i Paul rozmawiają o pracy i planach na wieczór.
4 Rozbiór dialogu
- ici i là-bas to para: „tutaj” i „tam (daleko)” (środek, w. 66-67). To pierwsza para, którą warto zapamiętać razem — jak polskie „tu” i „tam”.
- depuis quand ? — dosłownie „od kiedy?”. depuis (środek, w. 74) wskazuje początek odcinka czasu. Uwaga: Francuz mówi tu w czasie teraźniejszym (tu travailles), bo czynność wciąż trwa — Polak też tak: „pracuję od trzech lat”, nie „pracowałem”.
- avant i après — „przed” i „po” (środek, w. 75-76). To druga para do wkucia razem: oś czasu „wcześniej” / „potem”.
- jusqu’à six heures — „aż do szóstej” (środek, w. 74). Apostrof bo po jusqu stoi samogłoska à — to ten sam mechanizm co j’ai, l’orange: francuski nie lubi dwóch samogłosek obok siebie.
- parfois — „czasem” (środek, w. 68 i w. 30 prawej kolumny słówek). Mocniejsze niż „rzadko”, słabsze niż souvent (często).
- toujours — „zawsze” (środek, w. 72). Słówko-kotwica, mówi „bez wyjątków”.
5 Pułapki
- depuis + czas teraźniejszy! Po polsku też tak robimy („mieszkam tu od pięciu lat”), ale uczeń często odruchowo wstawia czas przeszły, bo „kiedyś się zaczęło”. Nie. Skoro trwa — czas teraźniejszy.
- jusqu’à ma apostrof i akcent à. To nie pomyłka, tak się pisze. Bez apostrofu byłoby jusqu a — nie istnieje.
- plus ma dwa znaczenia: „więcej” (środek, w. 70) oraz „bardziej” w stopniowaniu (prawo, w. 36: plus + cecha). Z kontekstu zawsze wiadomo które.
- toujours może też znaczyć „wciąż, nadal” (np. il est toujours là — „on wciąż tam jest”). Nie tylko „zawsze”.
6 Mikro-podsumowanie
Słówka czasu i miejsca to klocki, które się nie odmieniają — wkładasz je w zdanie i koniec. Naucz się ich parami: ici / là-bas, avant / après, depuis / jusqu’à, toujours / parfois. Zapamiętaj, że depuis łączy się z czasem teraźniejszym, gdy czynność wciąż trwa.
Następnie: rozdział 40 — Participe Passé — pełna mapa form.