Liczby 21–1000 (i pułapki: 70, 80, 90)
Nauczysz się systemu dziesiątek po francusku i poznasz słynne pułapki: 70 = soixante-dix (60+10), 80 = quatre-vingts (4×20), 90 = quatre-vingt-dix (4×20+10).
1 Mapa ściągi
- środek — w. 67–70dziesiątki „grzeczne”: vingt 20, trente 30, quarante 40, cinquante 50
- środek — w. 71, 74soixante 60 — ostatnia „normalna” dziesiątka
- środek — w. 75–79strefa pułapek: 70, 71, 80, 81, 90, 91 — tu Francuzi liczą inaczej
- środek — w. 80–82cent 100, mille 1000, million
- środek — w. 68, 70, 79spójnik et w 21, 31, 71 (ale NIE w 81, 91)
2 Intuicja
Po polsku liczymy logicznie: sześćdziesiąt, siedemdziesiąt, osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt — każda dziesiątka ma swoje słowo. Po francusku też — ale tylko do 60. Potem Francuzom się skończyły słowa i zaczęli składać liczby z gotowych klocków: 70 to „60 i 10″, 80 to „cztery razy 20″, 90 to „cztery razy 20 i 10″. Brzmi dziwnie, ale to żywy zabytek po starym celtyckim systemie liczenia dwudziestkami.
Druga sztuczka: w 21, 31, 41, 51, 61, 71 wstawiamy et („i”) — mówimy vingt et un, jakby „dwadzieścia i jeden”. Ale w 81 i 91 et znika — bo te liczby już są złożone z wielu klocków.
3 Dialog
W sklepie — klient pyta o cenę kilku rzeczy.
4 Rozbiór dialogu
- combien — „ile?”, panel STYLE PYTAŃ, słówko ze ściągi (prawo — w. 75). Klasyczne otwarte pytanie po cenę.
- vingt et un — 21 = vingt + et + un (środek — w. 68). Spójnik et wskakuje przed „1″ w 21, 31, 41, 51, 61, 71.
- quatre-vingts — 80 = 4 × 20 (środek — w. 76). Uwaga: tu vingt dostaje końcowe -s, bo stoi samo na końcu (jest „mnożone”).
- soixante-dix — 70 = soixante (60) + dix (10) (środek — w. 75). Po francusku 70 to dosłownie „sześćdziesiąt-dziesięć”.
- cent soixante et onze — 171 = cent (100) + soixante et onze (71) (środek — w. 75 i 80). 71 = „60 i 11″, bo 70 nie ma własnego słowa, więc 71 buduje się jak 60+11.
5 Pułapki
- 70, 80, 90 — system dwudziestkowy. 70 = 60+10, 80 = 4×20, 90 = 4×20+10. Nie szukaj osobnego słowa na „siedemdziesiąt” — go po prostu nie ma (środek — w. 75–77).
- et jest w 21/31/41/51/61/71, ale NIE w 81/91. Mówimy soixante et onze (71), ale quatre-vingt-onze (91) — bez et (środek — w. 79). Reguła: et tylko gdy następną „kostką” jest 1 lub 11 i liczba jest krótka.
- quatre-vingts ma -s, ale quatre-vingt-un już nie. Końcowe -s pojawia się tylko gdy vingt stoi na końcu liczby (czyli w „czystych” 80). Gdy po nim coś jeszcze jest — -s znika.
6 Mikro-podsumowanie
Do 60 liczby francuskie są „normalne”. Od 70 wchodzi system dwudziestkowy: 70 = 60+10, 80 = 4×20, 90 = 4×20+10. Spójnik et wstawiamy w 21/31/41/51/61/71 — i nigdzie indziej. Gdy ktoś mówi cenę powyżej 60, rozkładaj liczbę na klocki ze ściągi (w. 67–82) — to jedyna droga.
Następnie: rozdział 37 — Dni tygodnia i miesiące.