Rozdział 45 — Czasy20 min

Imparfait — opowiadanie i zwyczaj

Nauczysz się czasu przeszłego niedokonanego — używanego do opisów, zwyczajów i równoległych czynności w przeszłości.

1 Mapa ściągi

  • lewo — w. 12definicja: Imparfait = temat z odmiany przez nous + końcówki
  • lewo — w. 10–15końcówki: -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient
  • środek — w. 20–23zdania wzorcowe: Nous donnions ces pommes à eux, Ce n’était pas du tout la pomme de Jean
  • lewo — w. 23UWAGA: être ma nieregularny temat ét-

2 Intuicja

Po polsku mamy dwa różne czasowniki na przeszłość: robiłem (długo, w tle) i zrobiłem (raz, skończone). Francuzi nie zmieniają czasownika — zmieniają czas gramatyczny. Passé composé = zrobiłem (jednorazowe, skończone). Imparfait = robiłem (zwyczaj, opis tła, „w trakcie”).

Przepis na Imparfait jest banalny: weź formę z nous w teraźniejszości, odetnij -ons, i dodaj końcówki -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient. Działa to dla prawie każdego czasownika — to wyjątkowo regularny czas. Jedyny wyjątek: être ma temat ét-.

3 Dialog

Anna wspomina dzieciństwo

A
Quand j’étais petite, j’habitais à la campagne.Kiedy byłam mała, mieszkałam na wsi.
B
Tu avais une grande maison ?Miałaś duży dom?
A
Oui. Nous donnions des pommes aux voisins.Tak. Dawaliśmy jabłka sąsiadom.
B
Tes parents travaillaient là-bas ?Twoi rodzice tam pracowali?
A
Mon père faisait du pain. Ma mère lisait beaucoup.Mój ojciec robił chleb. Moja mama dużo czytała.

4 Rozbiór dialogu

  1. j’étais — Imparfait od être. Jedyny nieregularny temat: ét- + końcówka -ais (lewo, w. 23). To opis stanu w przeszłości: „byłam mała”.
  2. j’habitais, tu avais — przepis: nous habitons → temat habit- + -ais. Identycznie av- + -ais (lewo, w. 12).
  3. Nous donnions — to wręcz zdanie wzorcowe ze ściągi (środek, w. 20–21). Od nous donnonsdonn- + -ions. Wyraża zwyczaj — „dawaliśmy” wielokrotnie.
  4. travaillaient — 3 os. l.mn., końcówka -aient (czytane /e/, jak -ais). Temat travaill- z nous travaillons.
  5. faisait, lisait — temat z nous faisonsfais-; z nous lisons (środek, w. 56) → lis-. Imparfait dotyczy nawet czasowników nieregularnych — zawsze ten sam przepis.

5 Pułapki

  • Imparfait vs Passé composé. Hier, je mangeais = „wczoraj jadłem” (w trakcie, opis). Hier, j’ai mangé = „wczoraj zjadłem” (raz, skończone, środek, w. 16). Wybieraj według sensu polskiego: niedokonany / dokonany.
  • Końcówki -ais, -ait, -aient brzmią identycznie /e/ — różnica tylko w piśmie. Słychać je dopiero w l.mn. -ions, -iez.
  • Tylko être ma nieregularny temat (ét-). Reszta — nawet avoir, faire, prendre — używa zwykłego przepisu z formy nous (lewo, w. 12).

6 Mikro-podsumowanie

Imparfait to czas opisu, zwyczaju i tła. Przepis: weź temat z nous (odetnij -ons), dodaj -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient. Jedyny wyjątek: êtreét-. Po polsku odpowiada formie niedokonanej („robiłem, mieszkałem, dawaliśmy”).

Następnie: rozdział 46 — Futur Simple.