Co dziś chcesz znaleźć?
Popular Searches
Najciekawsze obecnie
Rozdział 42 — Czasy20 min

Passé Composé z être — czasowniki ruchu

Nauczysz się, że około 15 czasowników ruchu (i wszystkie zwrotne) bierze w PC être zamiast avoir, a imiesłów zgadza się rodzajem i liczbą z podmiotem — jak przymiotnik.

1 Mapa ściągi

  • lewo — w. 16notatka: PC z avoir, ALE dla czynności ruchu i zwrotnych bierzemy être
  • lewo — w. 9allé — PP od aller, sztandarowy czasownik ruchu
  • skrajne prawo — w. 60-63tomber (upaść), monter (wchodzić w górę), entrer (wejść), rentrer (wracać do siebie) — typowi przedstawiciele „rodziny ruchu”
  • lewo — w. 6, 8odmiana être: je suis, tu es, il est, nous sommes, vous êtes, ils sont — to ten posiłek, którego użyjesz

2 Intuicja

Po polsku mówimy „poszedłem” a kobieta „poszłam” — sam czasownik zmienia się przez rodzaj. Francuski normalnie tego nie robi, ALE w PC z être robi! Dlaczego? Bo imiesłów zachowuje się jak przymiotnik — a przymiotnik dostaje e dla rodzaju żeńskiego i s dla liczby mnogiej (jak w wierszach 26-37 ściągi).

Skąd wiedzieć, kiedy être a kiedy avoir? Reguła z w. 16: czynności ruchu (przyjść, wyjść, wejść, wjechać, upaść, urodzić się, umrzeć, zostać, wrócić) oraz wszystkie zwrotne biorą être. Reszta — avoir. To zamknięta lista — około 15 czasowników, których trzeba się nauczyć.

3 Dialog

Marie pyta Paula, jak minął wieczór jego siostry

A
Ta sœur est allée au café hier ?Twoja siostra poszła wczoraj do kawiarni?
B
Oui, elle est sortie avec Marie.Tak, wyszła z Marią.
A
Elles sont rentrées tard ?Wróciły późno?
B
Non, mais Marie est tombée dans la rue.Nie, ale Maria upadła na ulicy.
A
Et toi, tu as mangé à la maison ?A ty, jadłeś w domu?
B
Oui, je suis resté ici.Tak, zostałem tutaj.

4 Rozbiór dialogu

  1. est allée — aller to ruch, więc posiłek est (od être, lewo, w. 5). PP allé (lewo, w. 9) + e, bo ta sœur jest rodzaju żeńskiego — imiesłów zgadza się jak przymiotnik.
  2. est sortie — sortir (wyjść) to ruch. PP sorti + e dla elle. Słychać tak samo jak bez e, ale w piśmie obowiązkowo.
  3. sont rentrées — rentrer (wracać do siebie, skrajne prawo, w. 63) to ruch, posiłek sont. Podmiot to elles (one) — rodzaj żeński + liczba mnoga = + es: rentrées.
  4. est tombée — tomber (upaść, skrajne prawo, w. 60) to klasyczny ruch w dół. Marie = ona, więc PP tombé + e.
  5. tu as mangé — manger (jeść) NIE jest ruchem ani zwrotem, więc posiłek avoir (as). Przy avoir imiesłów się nie zgadza z podmiotem — zwykłe mangé.
  6. je suis resté — rester (zostać) jest na liście „ruchu” (mimo że nie ma fizycznego ruchu — to wyjątek do zapamiętania). Mówi mężczyzna, więc bez e: resté. Gdyby mówiła kobieta — restée.

5 Pułapki

  • Tylko z être imiesłów się zgadza z podmiotem. Z avoir — nie! Marie a mangé (zwykłe mangé), ale Marie est allée (z e). To częsty błąd początkujących.
  • Lista czasowników z être jest zamknięta — około 15: aller, venir, arriver, partir, entrer, sortir, monter, descendre, naître, mourir, tomber, rester, retourner, rentrer, devenir, passer. Reszta bierze avoir (lewo, w. 16).
  • Końcówki zgodności jak w przymiotnikach (prawo, panel LICZBA MNOGA): il → bez nic, elle → +e, ils → +s, elles → +es. Dokładnie te same +s i +e co przy petit/petite/petits/petites.

6 Mikro-podsumowanie

Czasowniki ruchu (zamknięta lista ~15) i wszystkie zwrotne tworzą PC z être, a ich imiesłów zgadza się z podmiotem rodzajem i liczbą — jak przymiotnik. Reszta czasowników bierze avoir i imiesłów zostaje niezmieniony. Zapamiętaj sztandarową piątkę z lewej i z w. 60-63: aller, venir, tomber, monter, entrer, rentrer — wokół nich budujesz instynkt.

Następnie: rozdział 43 — Czasowniki zwrotne (se laver, se souvenir…).