Passé Composé z avoir
Nauczysz się czasu przeszłego dokonanego: avoir w teraźniejszości + Participe Passé. To czas, którego używasz najczęściej do opowiadania o przeszłości.
1 Mapa ściągi
- lewo — w. 10definicja: Passé Composé = odmiana être/avoir + Participe Passé
- lewo — w. 3-8, kolumna MIEĆodmiana avoir w prezencie: ai, as, a, avons, avez, ont
- środek — w. 16-17zdanie wzorcowe: J’ai donné l’orange à toi — „Dałem ci pomarańczę”
- środek — w. 9 i w. 59gotowe formy PP czasowników (np. été, eu, voulu, pu, dû, fait, pris, écrit, parlé oraz w. 59: bu, dit, su, vécu, couru…)
2 Intuicja
Po polsku robisz przeszłość w jednym słowie: „zjadłem„, „powiedziałam„. Po francusku trzeba dwóch klocków: pierwszy klocek to odmienione avoir (mam, masz, ma…), drugi klocek to Participe Passé — niezmienna forma czasownika (jak polskie „zjedzony”, „powiedziany”). Sklejone razem znaczą „zjadłem”, „powiedziałam”.
Najprościej: parler → PP parlé (regularne -er zamienia się na -é). Czasowniki nieregularne mają gotowe PP w wierszu 9 i 59 ściągi — uczysz się ich z listy, nie zgadujesz.
3 Dialog
Anna wraca wieczorem do domu, Paul pyta jak minął dzień
4 Rozbiór dialogu
- Tu as mangé — schemat z definicji: avoir w 2. os. (as) + PP od manger, czyli mangé. Wszystkie regularne -er robią PP przez zamianę -er → -é (lewo, w. 10).
- j’ai pris — prendre jest nieregularne. Nie zgadujesz: PP pris stoi gotowe w środku, w. 9, kolumna BRAĆ. Tak samo écrit (PISAĆ), parlé (MÓWIĆ) z tego samego wiersza.
- j’ai vu — voir (widzieć) — PP vu znajdziesz w drugiej tablicy PP (środek, w. 59). Tam są PP wszystkich nieregularnych ze środka ściągi.
- Nous avons bu — dwa klocki: avons (my mamy, lewo, w. 6) + bu (PP od boire, środek, w. 59). Klocki nie zlepiają się w jedno słowo — stoją obok siebie.
- Vous avez fait quoi — pytanie o przedmiot przez intonację (prawo dół, w. 80). PP fait jest w środku, w. 9, kolumna ROBIĆ.
5 Pułapki
- PP to jedna stała forma — nie odmieniasz jej przez osoby. Zmienia się tylko avoir z przodu: j’ai parlé, tu as parlé, il a parlé — końcówka -é nie rusza.
- Nie wszystkie czasowniki idą z avoir. Niektóre (czasowniki ruchu, zwrotne) wymagają être. To temat rozdziału 42 — na razie zapamiętaj: gdy widzisz avoir + PP, to Passé Composé (lewo, w. 10).
- Nie myl j’ai mangé (Passé Composé — „zjadłem”, czynność dokonana) z je mangeais (Imparfait — „jadłem, jadałem”, czynność trwająca). Imparfait jest osobnym czasem (lewo, w. 12).
6 Mikro-podsumowanie
Passé Composé z avoir = odmienione avoir (z lewo, w. 3-8) + Participe Passé (gotowe formy w środku, w. 9 i 59). PP się nie odmienia — pracuje tylko avoir. Regularne -er robią PP przez -er → -é, nieregularne masz na liście. Schemat z w. 10 to wzór, do którego wracasz za każdym razem, gdy mówisz o przeszłości.
Następnie: rozdział 42 — Passé Composé z être (czasowniki ruchu).