duży wybór

Gdy już wstępnie wyjaśnimy sobie samo hasło “conditionnel” i oddzielimy struktury zdań warunkowych od sposobów odmiany czasownika, możemy na spokojnie zabrać się za rozjaśnianie tematu trybów/czasów conditionnel takich jak Conditionnel Présent i Conditionnel Passé, czyli właśnie odmian czasowników.

Tak po prawdzie nauka tych conditionneli niczym się nie różni od nauczenia się kolejnych dwóch czasów – mamy wszakże osobną odmianę czasowników do opanowania – ale trzeba też poznać z jakich powodów można chcieć użyć akurat trybu warunkowego zamiast trybu oznajmiającego.

A więc po kolei – etap 1 – odmiana :

conditionnel présent

Jak widać powyżej, odmiana opiera się na dwóch innych czasach które warto znać wcześniej – Futur Simple i Imparfait. Jeśli pamięta się ich tworzenie, reszta jest tylko kwestią sklejenia początku (rdzenia, tematu, czy jak tam kto to nazywa) z Futur z końcówką z Imparfait (4 z 6 brzmią “e”, łatwo się więc składa razem).

Conditionnel Passé jest jeszcze łatwiejszy, ponieważ do jego opanowania wymagana jest tylko umiejętność odmiany dwóch czasowników – être i avoir, oczywiście we wspomnianym już Conditionnel Présent. Słowem przekazującym o jaką czynność chodzi w zdaniu jest wtedy znany między innymi z Passé Composé imiesłów bierny (Participe Passé).

conditionnel passé

Etap 2 – do czego to się w ogóle może przydać? CP jest używany w 5 różnych sytuacjach – w 3 “dobrowolnych” i 2 “wymuszone” przez zasady gramatyki francuskiej.

  1. Je voudrais, j’aimerais, je souhaiterais i inne grzecznościowe “zmiękczenia”, “złagodzenia”. Zdecydowanie najczęściej występujący powód użycia Conditionnel Présent to ugrzecznione prośby i żądania. Zamiast walić pięścią w kawiarni mówiąc stanowcze “Chcę kawę!”, można przecież powiedzieć “Chciałbym kawę”. Po francusku będzie to przejście ze znanego zapewne już wszystkim “je veux” na “je voudrais”.
  2. Złagodzenie przymusu, czyli dobra rada. Trochę w klimacie Don Vito Corleone, jeśli chcemy po francusku dać komuś dobrą radę, to lepsze niż normalne użycie “musieć” w postaci “tu dois…” będzie złagodzenie tego za pomocą Conditionnel Présent do postaci “tu devrais…”
  3. Podawanie informacji nie do końca sprawdzonych w sposób, który zabezpiecza przed konsekwencjami. Conditionnel Présent bywa (najczęściej w mediach i przed osoby publiczne) wykorzystywany jako dodanie “rzekomo”.
    “Le président a une affaire extraconjugale” – ryzyko procesu za zniesławienie
    “Le président aurait une affaire extraconjugale” – bezpieczne
  4. Narzucone użycie Conditionnel Présent przy budowaniu zdania warunkowego typu 2 (si+Imparfait+Conditionnel Présent).
  5. Narzucone użycie Conditionnel Présent przy budowaniu zdania w mowie zależnej z przesunięciem czasu, w której przytaczana wypowiedź była pierwotnie w czasie Futur Simple.

A kiedy w takim razie używamy Conditionnel Passé? Czyżby był to zawiły relikt gramatyczny, z którego kiedyś korzystało się rzadko, a teraz właściwie już nigdy? Nic z tych rzeczy. Bywa używany i nic a nic nie stracił na swojej popularności, ponieważ nie ma dla niego żadnej alternatywy w sytuacjach, w których faktycznie jest potrzebny, a takich jest kilka :

  1. Żal z utraconej szansy, możliwości lub ze zrobienia czegoś :

J’aurais dû commencer à apprendre le français plus tôt” – Powinienem był zacząć uczyć się francuskiego wcześniej.

2. Zdanie warunkowe typu 3 (gdybanie o przeszłości.

3. “Rzekomo”, ale na temat dokonań, a nie rzeczy toczących się.

Le président aurait trahi son peuble. – Prezydent rzekomo zdradził swój naród.

4. Mowa zależna z przesunięciem czasu w której przytaczana wypowiedź była pierwotnie w czasie Conditionnel Présent.